Vroeger zei ik altijd: “ik wil echt niet dat mijn halve huis een speelhoek wordt als ik later kinderen heb”. Inmiddels heb ik drie kinderen en heb ik mijn mening iets moeten bijstellen. Nog steeds vind ik dat er niet overal zichtbaar speelgoed hoeft te liggen. Zo rouleer ik speelgoed en is daarnaast een deel achter gesloten deurtjes te vinden. Toch tover ik af en toe een groot deel van onze woonkamer om tot speelhoek. Ik maak er dan namelijk een winkel van zodat we thuis winkeltje kunnen spelen! In deze blog lees je waarom ik dat doe en wat je kind daarvan leert, hoe jij ook eenvoudig een winkeltje kunt maken en hoe je dat doet: winkeltje spelen.
Waarom zou je winkeltje spelen met je peuter of kleuter?
Omgaan met geld
Winkeltje spelen heeft alles te maken met goed leren omgaan met geld, maar dan op het niveau van jonge kinderen. Omgaan met geld is belangrijk om te leren. Volwassenen kopen spullen in een echte winkel, boodschappen, kleding, meubels, enzovoort. Daarvoor moet je best veel kunnen: bedenken wat je nodig hebt, prijzen beoordelen (wat is iets waard?), bepalen hoeveel je in totaal ergens voor moet betalen, met welke briefjes of munten je dat doet, bepalen of je dan ook nog geld terugkrijgt en hoeveel dan precies, enzovoort. Het is voor kinderen leerzaam om te zien hoe volwassenen dit doen, bijvoorbeeld door mee te gaan naar de supermarkt.
Spelend leren
Maar het is nog veel leerzamer als je als peuter of kleuter hiermee in je eigen spel mag oefenen! Behalve dat kinderen het heel erg leuk vinden om winkeltje te spelen, zorgt het er ook voor dat jonge kinderen vertrouwd raken met de wereld van geld. Door te spelen en dingen van volwassenen na te doen leren kinderen de werkelijkheid namelijk beter begrijpen. En snap je al een beetje hoe winkelen werkt, dan zorgt dit later voor het geldrekenen op school ook voor een sterkere start. Verderop in deze blog zal ik beschrijven wat een peuter of kleuter leert ter voorbereiding op het rekenen op de basisschool. Maar eerst beschrijf ik wat je nodig hebt en hoe je dat eigenlijk doet: winkeltje spelen.
Wat heb je nodig als je winkeltje wilt spelen?
De kassa
Het belangrijkste onderdeel om winkeltje te spelen is de kassa. Door deze neer te zetten verandert de omgeving – de speelhoek – automatisch in een winkel en de mensen eromheen in verkoper of klant. Zorg voor een laag tafeltje met wat ruimte eromheen en zet er een stoeltje erbij zodat het totale spel uitnodigt om hier winkeltje te gaan spelen. Tip: Heb je niet veel ruimte, dan kan deze tafel natuurlijk prima je salontafel zijn!
Speelgeld
Voor de kassa heb je speelgeld nodig, het liefst zo realistisch mogelijk qua kleuren en vormen. Er zijn bijvoorbeeld ook sets speelgeld te koop met alleen maar zilveren of alleen maar bruine munten. Goed als je er bij het kopen op kunt letten. Met realistisch geld is het voor kinderen makkelijker om echte munten en biljetten te herkennen. Heb je speelgeld in huis, regel dan ook een portemonnee of tasje waar je een deel van het speelgeld in kunt doen, zodat ‘de klanten’ niet eerst geld uit de kassa hoeven te stelen voordat er iets gekocht kan worden. Dat is toch een beetje gek, haha!
Koopwaar
Dan heb je natuurlijk boodschappen of spullen nodig die verkocht kunnen worden in de winkel. Hier in huis zijn ijsjes een grote hit bij onze 2-jarige. Alleen een simpel rekje met 3 ijsjes is voor haar eigenlijk al genoeg. Voor kleuters is het leuk om het winkeltje wat groter te maken. Je kunt denken aan een supermarkt, bakker of groentewinkel, maar denk ook eens aan een bloemist of een schoenenwinkel!
Uitbreidingen
Hiermee heb je de basis staan. Je kunt de winkel natuurlijk zo ver uitbreiden als je wilt. Vanuit de focus op rekenen zou ik dan allereerst kijken of het passend is om in jouw winkel een weegschaal toe te voegen. Verdere aanvullingen kunnen nog zijn: een mandje of winkelwagen, een pinapparaat en pinpas, prijskaartjes op de producten, briefjes voor boodschappenlijstjes, bewaarde kassabonnen… En misschien heb je zelf nog wel meer ideeën! Houdt je kind van knutselen, dan kan het ook heel leuk zijn om een aanbieding te bedenken en een poster te knutselen die je kunt ophangen!
Hoe doe je dat, winkeltje spelen met je peuter of kleuter?
De winkel staat klaar. En nu? Hoe pak je het winkeltje spelen dan aan? Kan je kind dit vanzelf of moet je meedoen? En hoe doe je dat dan? Ik beschrijf het hieronder en help je op weg met handige zinnen.
Rollenspel
Winkeltje spelen is een vorm van rollenspel. Rollenspel kun je al inzetten vanaf 2 jaar en wordt veel gespeeld tot kinderen een jaar of 7 zijn. Je speelt alsof je iemand anders bent, een klant bijvoorbeeld. Of een kassamedewerker. Of je speelt vadertje of moedertje en moet in die rol even naar de winkel om iets te gaan kopen. Je bent in elk geval even iemand anders. Als je een winkeltje hebt gemaakt, kun je je kind eerst even laten ontdekken en zelf spel laten bedenken. Zoals hierboven al beschreven staat, kan het zijn dat er door het gebruik van de kassa al vanzelf rollenspel ontstaat. Leuk om te kijken wat er gebeurt!
Jouw beurt
Vervolgens kun je dit spel rijker maken. Of het rollenspel starten als je kind hiermee nog niet begon. Je neemt daarvoor zelf een rol aan, bijvoorbeeld de rol van klant. Je spreek je kind aan met bijvoorbeeld: “Dag mevrouw, ik wil graag wat kopen in uw winkel!”. Door je kind aan te spreken met meneer of mevrouw heeft je kind automatisch ook een rol. Laat je kind zoveel mogelijk bepalen. “Is de winkel al open of moet ik nog even wachten?”
Hardop meespelen
Door mee te spelen laat je je kind zien wat je doet en wat je zegt als je bij een kassa komt. Ook de dingen die je normaal niet hardop zegt, kun je nu wel benoemen. Je kunt dan denken aan zinnen als: “Ik kijk even rond in uw mooie winkel!”, “Ik pak even mijn geld zodat ik kan betalen”, “Ik ben benieuwd wat het kost. Ik kijk op het prijskaartje en zie dat er 2 euro op staat” en “Eens kijken of ik een briefje en een paar munten heb. Daarmee kan ik de boodschappen betalen”.
Geld teruggeven
Is een kind de kassamedewerker, dan hoeft die niet het juiste geldbedrag terug te geven. Het rekenen met gepast betalen en wisselgeld is iets wat een kind pas leert in groep 3 (In België in leerjaar 1) van de basisschool. En dan ook nog eens met eenvoudige bedragen. Alles wat een peuter of kleuter bedenkt rondom geld geven en terugkrijgen is helemaal prima. Om iets te kopen heb je geld nodig, en soms krijg je geld terug bij de kassa. Dát is wat een peuter of kleuter leert en dan maakt het niet uit welke briefjes of munten er worden gebruikt. Wat je wel kunt doen, is een aanpassing voorstellen terwijl je in je rol blijft. Als klant kun je bijvoorbeeld zeggen: “Beste kassamevrouw, dit is denk ik te veel. Ik denk dat ik een muntje terug moet krijgen en geen briefje!”
Draai de rollen om
Stel ook voor om rollen om te draaien: “Wil jij nu iets kopen in de winkel?” of “Mag ik nu de kassamedewerker zijn?”. Wanneer jij achter de kassa zit, is het mooi om vanuit jouw rol heel subtiel aanwijzingen te kunnen geven aan je kind. Je kunt op die manier zorgen dat je kind zich ‘als een klant gedraagt’. Ik denk dan aan zinnen zoals: “je mag de boodschappen hier wel op de band leggen!” en “Het kost 10 euro. Wil je pinnen of met een briefje betalen?”. Als je lekker in je rol zit en het leuk vindt achter de kassa, ga dan gerust los met vragen als: “Wilt u er nog een tasje bij?” en “Spaart u ook zegeltjes?”. Dat zorgt voor veel spelplezier!
Rekenvaardigheden ontwikkelen door winkeltje spelen
Tijdens ‘winkeltje spelen’ leren peuters en kleuters een heleboel! Je kunt denken aan het vergroten van de woordenschat, het inleven in anderen en creativiteit. Maar zoals al eerder genoemd is zijn kinderen al spelend ook bezig met dingen die voorbereiden op rekenen. Welke dingen zijn dat dan? Ik zet het even op een rijtje!
Geldrekenen met de speelgoedkassa
Deze dingen leert een peuter of kleuter ter voorbereiding op geldrekenen wanneer je winkeltje speelt:
- Ze ervaren dat geld een betaalmiddel is: je geeft iemand geld en krijgt dan spullen terug.
- Ze doen ervaring op met kopen, verkopen en betalen: hoe werkt dat, wat moet je doen? Zo leren ze bijvoorbeeld dat er bij een aankoop een koper en een verkoper nodig zijn en wat de rollen van beide partijen zijn.
- Ze oefenen met begrippen rondom betalen, zoals ‘dat is niet duur!’ en “wat kost het?”
- Ze leren begrijpen dat spullen verschillende prijzen hebben. Wat een passende prijs voor iets is (een fiets is duurder dan een tros bananen) ontwikkelt zich pas later.
- Krijgen kinderen meer interesse in getallen, dan ontdekken ze dat er verschillende munten en briefjes bestaan met verschillende waardes.
- Gebruik je prijskaartjes met eenvoudige getallen erop, dan kunnen die ook worden afgelezen. Kinderen leren dat het bedrag op een prijskaartje het bedrag is dat betaald moet worden.
- Ze kunnen dan ook eenvoudige bedragen betalen. Is het 1 euro? Dat is het muntje waar een 1 op staat!
- Oudere kleuters oefenen met het optellen van kleine bedragen om een totaalprijs te berekenen (bijvoorbeeld: iets van 1 euro en 2 euro is samen 3 euro).
Andere rekenvaardigheden die je leert van winkeltje spelen
Naast het geldrekenen ben je op meer manieren bezig met (voorbereidende) rekenvaardigheden als je winkeltje speelt:
- Als kinderen een speelgoedweegschaal gebruiken om groenten of fruit te wegen, dan oefenen ze met het meten van gewicht: een balans zakt naar beneden of een pijl schuift op. Dat is interessant!
- Kinderen ervaren bij verschillende voorwerpen verschillen in gewicht. In het spelen van winkeltje kun je als volwassene daar ook de begrippen ‘licht’ en ‘zwaar’ of ‘lichter’ en ‘zwaarder’ aan koppelen.
- Tijdens het winkeltje spelen kan er natuurlijk van alles worden geteld: één appel, twee bananen of juist alle dingen in het mandje.
- Ze leren het juiste aantal koppelen aan een getal. Je kunt hiervoor een boodschappenlijstje maken met tekeningen (teken dan 3 appels of schrijf 3 bij het plaatje van een appel) óf je kunt zelf vragen stellen: “kun je 3 appels pakken voor mij?”.
Kortom: winkeltje spelen is niet alleen heel erg leuk, maar ook heel erg leerzaam!
